Obowiązki bhp dyrektora szkoły
Spis treści:
1. Zapewnienie bezpieczeństwa w szkole
2. Przeprowadzanie okresowych kontroli bhp w szkole
3. Organizowanie szkoleń bhp i pierwszej pomocy dla nauczycieli
4. Zakup środków ochrony dla uczniów oraz pracowników
5. Wypadek w szkole – co powinien zrobić dyrektor?
6. Podsumowanie
Na mocy obowiązujących w Polsce przepisów każdy dyrektor szkoły zobligowany jest do zapewnienia w kierowanej przez siebie placówce oświatowej odpowiednich warunków. Kluczowe w tym aspekcie jest zachowywanie szeroko rozumianych zasad z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Dzięki nim zarówno uczniowie, jak i nauczyciele mogą bowiem realizować codzienne zadania bez obawy o swoje życie i zdrowie. A jakie obowiązki w zakresie bhp posiadają dyrektorzy szkół?

(Zachowanie zasad bhp w szkole jest równie istotne, co w innych miejscach pracy)
Zapewnienie bezpieczeństwa w szkole
Jednym z podstawowych obowiązków dyrektorów szkół w aspekcie bhp jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz nauki. Oczywiście termin nauka, musi być tu rozpatrywany bardzo szeroko, jako po prostu przebywanie ucznia na terenie placówki. A jak można realizować to polecenie w praktyce? Otóż najogólniej rzecz ujmując, każda osoba kierująca placówką powinna po prostu dążyć do eliminowania potencjalnych zagrożeń. Można to wykonywać za pomocą na przykład:
- wydawania poleceń usunięcia uchybień w tym zakresie
- wdrażania procedur zapobiegających wypadkom
- uwzględniania szczególnej ochrony niektórych grup (np. kobiet w ciąży)
Oprócz tego można tutaj dodać również wszelkie działania mające na celu zwiększanie świadomości uczniów i pracowników odnośnie bhp.
Przeprowadzanie okresowych kontroli bhp w szkole
Dla zachowania bezpiecznych warunków niezbędny jest właściwy stan techniczny poszczególnych pomieszczeń i terenu wokół budynku szkolnego. I chociaż przepisy nie regulują dokładnie, kiedy taka generalna kontrola powinna się odbywać, to jednak praktyka pokazuje, że najlepiej realizować ją po zakończeniu roku szkolnego. W tym bowiem okresie w szkole przebywa znacznie mniej osób, niż zazwyczaj co z pewnością ułatwi cały proces. Oczywiście zawsze należy starać się o to, by okresowe przeglądy realizowane były jak najczęściej. Dzięki temu możliwe będzie bowiem zauważenie i szybkie usunięcie ewentualnych uchybień. Istotne jest też zaangażowanie do całego procesu wykwalifikowanego inspektora bhp, który rzetelnie oceni warunki pracy i nauki w danym miejscu.
Warto, aby na co dzień osoba kierująca placówką zwracała również uwagę na stan apteczek i wszelkie niedobory. Jak wskazują przepisy, w każdym obiekcie powinien znajdować się przynajmniej jeden w pełni wyposażony sprzęt tego typu. Jest to niezwykle ważne, gdyż za uzupełnianie ewentualnych braków w szkolnej apteczce odpowiada dyrektor placówki.
Organizowanie szkoleń bhp i pierwszej pomocy dla nauczycieli
Dyrektor szkoły zobligowany jest do cyklicznego organizowania szkoleń bhp dla nauczycieli. Dotyczy to oczywiście zarówno szkoleń wstępnych, jak i okresowych. Dodatkowo zalecane jest też organizowanie cyklicznych spotkań tematycznych ze strażakami, inspektorami państwowej inspekcji pracy i innymi fachowcami z zakresu bhp. I chociaż takie prelekcje nie są obligatoryjne, to jednak praktyka pokazuje, że sporo wiedzy mogą wynieść z nich nie tylko uczniowie, ale również i nauczyciele. Warto zwrócić tu jednak uwagę, aby program szkolenia był opracowany przez osobę z odpowiednią wiedzą w tym aspekcie. Zazwyczaj powinny one przekazywać między innymi wiedzę o tym:
- które akty prawne regulują bhp w szkole?
- jakie są zagrożenia w szkole i jak ich unikać?
- co zrobić w razie wypadku w szkole?
Oprócz tego bardzo ważne jest też wyposażenie pracowników szkoły w niezbędną wiedzę odnośnie udzielania pierwszej pomocy. Jak wskazują bowiem badania, pierwsze minuty po wypadku są kluczowe nie tylko dla niwelowania jego negatywnych skutków zdrowotnych, lecz nawet dla przeżycia ofiary.
Zakup środków ochrony dla uczniów oraz pracowników
Kwestie zaopatrzenia uczniów w środki ochrony indywidualnej szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 69 z późn. zm.). Co istotne za dokonanie zakupów środków bhp dla uczniów odpowiedzialni są dyrektorzy. Taka konieczność dotyczy zwłaszcza zajęć przeprowadzanych w szkołach branżowych i technikach, na których w ramach nauki zawodu uczniowie przygotowują się do wykonywania obowiązków na danym stanowisku. Jeśli więc specyfika wykonywanej pracy wymaga od użytkowania specjalnego ubrania roboczego, rękawic ochronnych i innych środków zabezpieczających, to także dyrektor musi je zapewnić każdemu z nich. Niezbędne środki pieniężne na ten cel powinny natomiast zostać przekazane przez organy prowadzące placówkę (np. Gminę).

(Odpowiednie ubranie ochronne jest szczególnie istotne podczas praktyk zawodowych)
Wypadek w szkole – co powinien zrobić dyrektor?
Czasami nawet pomimo zachowania zasad bhp w szkole może wydarzyć się jednak jakiś nieszczęśliwy incydent. W razie wypadku pracownika lub ucznia dyrektor szkoły powinien:
- podjąć konieczne dla eliminacji lub ograniczenia zagrożeń działania
- zagwarantować poszkodowanym pomoc przedmedyczną
- zabezpieczyć miejsce wypadku (ze szczególnym uwzględnieniem eliminacji ryzyka kolejnych niebezpiecznych zdarzeń)
- ustalić okoliczności i przyczyny wypadku
- wykonać zalecenia powypadkowe
Ponadto, gdy dochodzi do wypadku pracownika w szkole, dyrektor zobowiązany jest do powiadomienia okręgowego inspektora pracy oraz prokuratora o wypadku (dotyczy wypadków śmiertelnych, ciężkich lub zbiorowych).
Jeśli natomiast wypadkowi uległ uczeń, wówczas trzeba o tym fakcie zawiadomić:
- rodziców (opiekunów) poszkodowanego ucznia
- osobę odpowiedzialną za służbę bhp w szkole
- społecznego inspektora pracy
- organ prowadzący szkołę
- radę rodziców
Jeśli uczeń uległ zatruciu, to dodatkowo dyrektor musi to zgłosić do państwowego inspektora sanitarnego, który podejmie dodatkowe działania mające na celu zbadanie jego przyczyny. Gdy natomiast na skutek doznanych w wypadku obrażeń uczeń zmarł, to dyrektor powinien zawiadomić także prokuratora i kuratora oświaty.
Podsumowanie
Jak widać, przepisy prawa nakładają na dyrektorów szkół liczne obowiązki w zakresie szerokiego bhp. Zdecydowanie warto, aby każdy kierujący szkołą dowolnego poziomu zapoznał się z nimi. W ten sposób możliwe będzie zarówno uniknięcie przykrych konsekwencji formalnych, jak i zagwarantowanie osobom przebywającym w placówce należytej ochrony. I chociaż zachowanie codziennego bezpieczeństwa powinno leżeć na sercu nie tylko dyrektorom szkół, to jednak praktyka pokazuje, że to właśnie od ich inicjatywy w tym obszarze bardzo wiele zależy.